Web Cerrah

ÜNİVERSİTE

DEVLET

ASKERİ

TOPLAM

İSTANBUL

TOPLAM

Başlık: Türkiye’deki üniversite ve eğitim hastanelerinde
cerrahlar neyi, nasıl yapıyor ? Dört büyük ilde,
302 Genel Cerrah katılımlı anketin sonuçları

Yazarlar:
Erhan Ayşan
Zeki Eren
Çağatay Çifter
Levent Kılıçaslan
Selman Çavuşoğlu
Rifat Tokyay
Birimler:
SSK İstanbul Eğitim Hastanesi (İstanbul)
SSK Dışkapı Eğitim Hastanesi (Ankara)
SSK İzmir Eğitim Hastanesi (İzmir)
Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi (Bursa)

ÖZET
Amaç:
Genel cerrahide sıklıkla yapılan işlemler ve tartışmalı
konulardaki Türk cerrahların tercihlerini ortaya koymak ve ayrıca ulusal veri tabanı istatistiklerine katkıda bulunmak.
Arka Plan:
Cerrahide birçok farklı ameliyat teknikleri, yenilikler,
üzerinde anlaşmaya varılamayan konular vardır.
Türk cerrahlarının tercihleri hangi yönde, uygulamaya aktarılanlar neler ve bunlar hangi oranlarda ?
Bu soruların yanıtlarını objektif ve güvenilir bir şekilde
ortaya koyabilmek için geniş tabanlı bir anket
çalışması planlandı.
Gereç ve Yöntem:
32 soruluk bir anket formu hazırlanarak dört büyük ildeki üniversite ve eğitim hastanelerinde görev yapan toplam
302 genel cerrahi uzmanına
(İstanbul:119, Ankara:109, İzmir 53, Bursa: 21) çalıştıkları kliniklerde birebir ulaşılarak anket gerçekleştirildi.
Sonuçlar:
Ameliyat yöntemleri ve teknik ayrıntılardaki tercihlerin
geniş bir çeşitlilik yelpazesi gösterdiği, literatürdeki tartışmalı konularda Türk cerrahları arasında da fikir birliği olmadığı, yeniliklerin uygulamaya aktarımında sorunlar olduğu, cerrahi eğitimde standardizasyon olmadığı ve cerrahların yaşamında ekonomik baskıların varlığı saptandı.
Tartışma:
Elde edilen veriler Türkiye’nin en büyük 4 ilindeki 24 üniversite ve eğitim hastanesinden elde edildikleri için geniş bir veritabanı oluşturmaktadırlar. Bu bağlamda güncel Türk cerrahisi hakkında fikir verici nitelik taşımakta olup; çözüme gereksinimi olan ciddi sorunların var olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler:
Anket, Türk, Türkiye, genel cerrahi, cerrahi, cerrah,

SUMMARY
Title:
Turkish General Surgeons, in the university and educational hospitals;
What are they doing ? How are they doing ?
Background:
This questionnaire study is planned to evince the Turkish General Surgeons opinions on daily routine and debetable surgical subjects. The other purpose of this study is contribute to national statistical database.
Material and Method:
Thirtytwo questions asked directly to 302 Turkish General Surgeons in their clinics. Any communication ways such as fax, e-mail, letter and the others were not used to reach them. All participants were working on the university or educational hospitals in the 4 biggest cities (Istanbul: 119, Ankara:109, Izmir: 53, Bursa:21) of Turkey.
Results:
Operation techniques and technical details have large variations, debating subjects on general medical literature are also debetable between the Turkish surgeons, to insertion and to use of the innovations in daily rotine is problematic, surgical education is not standardized in Turkey yet and surgeons are under pressure of serious economic problems.
Discussion:
Results constitude the large database because of they got from 24 university and educational hospital clinics in 4 biggest Turkish cities. These results reveal the current situation of the Turkish surgery and also reveal the problems to need solve.
Key Words:
Questionnaire, Turk, Turkish, general surgery, surgery, surgeon

GİRİŞ
Genel Cerrahide inguinal herni onarımı, pilonidal sinüs eksizyonu, kolesistektomi, tiroidektomi gibi sıklıkla yapılan ameliyatlar vardır, laparotomi bittiğinde insizyon kapatılacaktır, Türkiye’de her cerrah karaciğer hidatik kistiyle bir şekilde karşılaşmıştır, laparoskopik kolesistektomiyi yapmayan cerrah belki vardır ama tekniğini bilmeyen yoktur, bir barsak segmenti rezeke edildiğinde kalan uçlar genellikle birbirine dikilecektir... vs.
Bunlar ve benzeri konularda Türkiye’deki üniversite ve eğitim hastanelerinde çalışan cerrahların yaklaşımları birbirinden ve literatürden farklı mı?
Tıbbın her dalı gibi Genel Cerrahi de hızla ilerlemekte, her geçen ay bilimsel dergilerde daha önce duymadığımız yeni tanısal, tedavisel teknikler görmekteyiz. Yenilikler yıllarca kararlılıkla uygulanmış teknikleri ders kitaplarından bile silip; tıp tarihi kitaplarına ve kıdemli cerrahların anılarına gömebilmektedir.
Türk cerrahlar yeniliklerden ne kadar haberdardır ve ne kadarını hayata geçirmektedirler ?
Diğer dallarda olduğu gibi Genel Cerrahide de uygulanması tartışmalı olan konular yok değildir; kolon temizliği nasıl yapılmalı ?, her tiroidektomide inferior laringeal sinir aranmalı mı ?, deri altına dikiş her zaman konulmalı mı ?…vs.
Bu çalışmanın amacı Genel Cerrahideki sıklıkla uygulanan işlemler, yenilikler, ve tartışmalı konularda Türk cerrahlarının uygulama ve eğilimlerini ortaya koyabilmek ve ayrıca ulusal veri tabanı istatistiklerine katkı sağlayabilmektir.
Bu amaçla 32 soruluk bir anket formu hazırlandı. Dört büyük ildeki üniversite veya eğitim hastanelerinde görev yapan toplam 302 genel cerrahi uzmanına ulaşılarak anket gerçekleştirildi.

MATERYAL ve METOD
Çalışmanın Kurgulanması
Bu çalışmanın proje aşaması SSK İstanbul Eğitim Hastanesi Genel Cerrahi kliniklerinde gerçekleştirilmiştir. İstanbul dışındaki diğer 3 ildeki çalışmacılar belirlenerek çalışma projesi hakkında bilgilendirilmişlerdir. Anket form ve çalışma gereç ve yöntem taslakları hazırlandıktan sonra diğer illerdeki katılımcılara posta ve/veya e-posta yoluyla gönderilerek katkı ve eleştirileri alınmış ve böylece anket formu ve metoda son şekli verilmiştir. Soruların belirlenmesinde; Genel Cerrahideki en sık uğraşı alanları, görece yenilikler ve tartışmalı konular ölçüt değer olarak alınmıştır.
Katılımcılara Ulaşmak
Ağustos-2001 ile Kasım-2001 tarihleri arasında eğitim yada üniversite hastanelerinde görev yapan katılımcıların kliniklerine şahsen gidilerek onlara ulaşmış ve anket formunun doğru bir şekilde doldurulmasını sağlanmıştır. Hiçbir form herhangi bir iletişim aracı ile (telefon, faks, posta, e-posta) katılımcılara ulaştırılmamış yada onlardan geri alınmamıştır. Katılım sağlanan hastanelerin illere göre dağılımı aşağıda olup sayısal ayrıntılar tablo-1’de verilmiştir.

Tablo-1

İstanbul:
İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi, İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, SSK İstanbul Eğitim, SSK Okmeydanı Eğitim, SSK Vakıf Gureba Eğitim, Şişli Etfal Eğitim, Haseki Devlet, Kartal Eğitim Araştırma, SSK Göztepe Eğitim, Haydarpaşa Numune Eğitim, Gülhane Askeri Tıp Akademisi hastaneleri
Ankara:
Ankara Üniversitesi, Hacettepe Üniversitesi, Gazi Üniversitesi, Ankara Numune, Ankara Hastanesi, SSK Ankara Eğitim hastaneleri
İzmir:
Ege Üniversitesi, Dokuz Eylül Üniversitesi, SSK İzmir Eğitim, Atatürk Eğitim Araştırma, SSK Tepecik Eğitim hastaneleri
Bursa:
Uludağ Üniversitesi, Bursa Yüksek İhtisas hastaneleri
Çalışmaya kabul için belirlenen ölçüt değer; bir üniversite veya eğitim hastanesinde görev yapmak ve en az Genel Cerrahi uzmanı olmaktır. Genel Cerrahi asistanları çalışmaya dahil edilmemişlerdir. Katılımcıların tümüne formu cevaplandırmadan önce; isim ve diğer kişisel bilgiler, çalıştığı hastane ve/veya kliniğin kayıtlara geçirilmeyeceği-duyurulmayacağı hem yazılı hem de sözlü olarak bildirilmiştir. Bu bağlamda hiçbir formun ait olduğu şehir, hastane, klinik ve hekim bilinemez.
Anket Bölümleri
Bu çalışmada istatistiksel anlamda iki tür anket sorusuna da (yoklama soruları, açık uçlu sorular) yer verilmiştir. Bazı sorular birden çok amaç gütmekle birlikte soruların amaçları temel olarak 6 bölümden oluşmaktadır:
Bölüm-1: Ameliyat yöntemleri: 13 soru
Bölüm-2: Teknik ayrıntılar: 11 soru
Bölüm-3: Görece yeniliklerin uygulanımı: 5 soru
Bölüm-4: Acil cerrahi: 4 soru
Bölüm-5: Cerrahi eğitimi: 3 soru
Bölüm-6: Sosyal yaşam: 2 soru

İstatistik Değerlendirme:
Bu makale bir dinamik demografik çalışmanın ürünü olduğu için elde edilen sonuçların analizi yüzdelik ilintiyle (persent rate) yapılmış olup; gerektiğinde bir soru için elde edilen yanıtlar oransal (ratio) olarak da değerlendirilmiştir.

SONUÇLAR
İnguinal herni onarımında cerrahların gerginliksiz (tension free) tekniklere güveni %96 düzeyindedir. %2 oranında hiç güvenilmemekte, %2 oranında ise sadece ağ örme tekniklerine güvenilmemektedir.
Nyhus tip-2, tek taraflı inguinal hernisi olan genç, erkek hastada tercih edilen onarım teknikleri sıklık sırasına göre tablo-2’de gösterilmiştir.

NYHUS TİP-2 İNGUİNAL HERNİDE ONARIM TERCİHLERİ
Çeşitli Ağ örme Teknikleri	%28.5
Çeşitli Arka Duvar Mesh Teknikleri	%22
Plug Mesh	%2
Laparoskopik Teknikler	%7
Ağ Örme + Mesh	%0.3
Bassini	%17
Shouldice	%14.5
Anatomik Onarım	%5
Kugel	%1
High Ligasyon	%1
Warren	%0.3
Mc Vay	%0.3
Martimor	%0.3
Ring Onarımı	%0.3
Marcy	%0.3
S. Kimbarowski	%0.3

Tablo-2

Katılımcılar aynı olguda %77 oranında antibiyotik profilaksisine gerek duymazlarken, %18 profilaksi yapmaktadırlar.
Aynı olgu bilateral inguinal herni ile başvurduğunda %71.5 oranında aynı seansda, %23 oranında ise iki ayrı seansda ameliyat edilmektedir. Cerrahların %5.5’i ise kararı hastasına sorarak vermektedirler.
Komplike olmayan pilonidal sinüsde eksizyon sonrası en sık tercih edilen teknik primer kapatmadır (%46). Verilen yanıtlar içinde 8 ayrı flap tekniği var olup bunların toplam oranı %42’dir. En sık tercih edilen flap tekniği ise Limberg’dir (%14) (tablo-3).

KOMPLİKE OLMAYAN PİLONİDAL SİNÜSDE AMELİYAT TEKNİKLERİ
Primer	%46
Limberg Flap	%14
Herhangi Bir Flap Tekniği	%11
Romboid Flap	%6
İntra Fleksiyon	%4
Z plasti	%4
Mc Fee	%3
Sekonder	%3
LLL plasti	%3
V-Y plasti	%3
Lokal Anesteziyle Küretaj	%2
D- flap	%0.5
Diamond Flap	%0.5

Tablo-3

Elektif açık kolesistektomide tercih edilen insizyonlar sorgulandığında; %63 sağ subkostal, %27.5 orta hat insizyonu yanıtları alınmış olup, %9.5 oranında çeşitli insizyonlar belirtilmiştir.
Karaciğer sağ lop ön yüzde 10cm çapındaki Hidatik kiste yönelik olarak tercih edilen ameliyat teknikleri tablo-4’dedir. En sık kistektomi + dreanj (%39) uygulanmakta olup; bunun %21’i açık, %18’i kapalı yapılmaktadır. %4 katılımcı soruyu yetersiz bularak cevaplandırmamıştır.

KOMPLİKE OLMAYAN HİDATİK KİSTTE AMELİYAT TEKNİKLERİ
Açık Kistektomi + Drenaj	%21
Laparoskopik Kistektomi +Drenaj	%18
Kistektomi + Omentoplasti	%16
Perkütan Drenaj	%13
Kistektomi + Unroofing	%11
Kapitonaj	%6
Soru Yetersiz	%4
Kistektomi + İntraflexion	%3
Laparoskopik Drenaj	%2
Marsupializasyon	%1
İnternal Drenaj	%1

Tablo-4

Herhangi bir laparotomi sonrası karın orta hat insizyonunun kapatılmasında %56 Polipropilen, %20 Polidaxonone (PDS), %16 ipek dikiş materyelleri kullanılmakta olup bunlar %68 devamlı, %24 tekli ve %8 hem devamlı hem tekli dikiş teknikleriyle uygulanmaktadır.
Penros tipi pasif akım dreni kullanımı en sık olarak (%55) deri altı yağ dokusu kalın olan olgularda tercih edilmekte olup %41 oranında cerrah hiç bir olguda bu drenajı kullanmamaktadır. Her olguda kullanım ise sadece %1’dir.
Deri altı absorbe olabilen dikiş kullanımı da en sık deri altı yağ dokusu kalın olanlarda tercih edilmektedir (%61). Her olguda kullanım %16 iken hiç bir şekilde kullanmayanlar %23’dür.
“60 yaşında intra-abdominal kanseri olan hastanıza derin ven trombozu profilaksisi amacıyla düşük molekül ağırlıklı heparin kullanırmısınız” sorusuna verilen yanıtlar; %93 “evet” iken, %6 “hayır”, %1 “bazen” şeklinde olmuştur.
Cerrahların %85’i staplarlerle yapılan anastomozlara güvenmektedir. %15 ise güvenmemekte olup bu grubun %11’i teknik olarak mecbur kaldıklarında kullanmakta, %4’ü ise asla kullanmadıklarını ifade etmektedir.
Elle yapılan kolokolik anastomozların %87’si çift kat, %13’ü ise tek kat olarak yapılmaktadır.
Cerrahlara elektif şartlarda en sık tercih ettikleri pyloroplasti tekniği sorulduğunda alınan yanıtlar tablo-5’de gösterilmiştir.

PYLOROPLASTİ TERCİHLERİ
Heineke Miculicz	%78
Jabulay	%14.5
Finney	%7.2
Weinberg	%0.3

Tablo-5

Heineke Miculicz’in diğer tüm tekniklere görece tercih oranı 3.54’dür.
Total mide rezeksiyonu sonrası en sık tercih edilen devamlılık yöntemi Roux en-Y olup (%78), bunu %15 ile Omega, %7 ile jejenum transpozisyonu izlemektedir.
Duodenum birinci bölge ön yüzde peptik ülser perforasyonu olup erken başvurmuş, sadece lokal peritonit bulguları olan genç hastaya uygulanan tedavi tercihleri tablo-6’da gösterilmiştir. Olguların %74’üne açık veya laparoskopik Graham tekniği uygulanmaktadır. Graham tekniğinin diğer tüm tekniklere görece oranı 2.84’dür.

PEPTİK ÜLSER PERFORASYONUNDA UYGULANAN AMELİYAT TEKNİKLERİ
Graham	%59
Vagotomi+Pyloropl.	%18
Laparoskopik Graham	%15
Proksimal Gastrik Vagotomi	%2
Soru Yetersiz	%2.4
Posterior Vagotomi + Anterior Seromyotomi	%1.5
Gastrektomi	%1.5
Selektif Vagotomi	%0.3
Sadece Medikal Tedavi	%0.3

Tablo-6

Cerrahların %68’i en az bir kez acil torakotomi yapmış olup hiç acil torakotomi yapmamışların oranı %32’dir.
Elektif kolektomi ameliyatı öncesi kolon hazırlığı için uygulanan teknikler tablo-7’de gösterilmiştir.

KOLON REZEKSİYONU ÖNCESİ KOLON TEMİZLİĞİ
Fosfatlı Sıvılar	%27
Tüm Barsak İrigasyonu	%27
Üç Günlük Temizlik (Nichols Tekniği)	%14
Mannitol	%10
Polietilen Glikoller	%9.5
Laksatif İçimi	%9.5
Sadece Lavman	%5

Tablo-7

Elektif sağ hemikolektomi sonrası ileo-transversostomi anastomozu tercihleri tablo-8’de gösterilmiştir.
Tiroidektomi ameliyatında iki önemli işlem olan inferior tiroid arterin bağlanıp-bağlanması ve inferior laringeal sinirin aranıp-aranmaması konularındaki tercihler tablo-9’da gösterilmiştir.

İLEO-TRANSVERSOSTOMİYİ NASIL YAPARSINIZ
İleum uç, kolon yan	%63.5
İleum yan, kolon uç	%4
Uçuç	%27
Yanyan	%5.5

Tablo-8

TİROİDEKTOMİ AMELİYATINDA
İNFERİOR TİROİD ARTERİ		İNFERİOR LARİNGEAL SİNİRİ
Daima Bağlarım	%29	Daima Ararım	%31
Hiç Bağlamam	%66	Hiç Aramam	%61
Bazen Bağlarım	%5	Bazen Ararım	%8

Tablo-9

Evre-3 hemoroidde hemoroid pakelerine yönelik girişimler ve ameliyata lateral internal sfinkterotominin eklenip-eklenmemesi konularındaki tercihler tablo-10’da gösterilmiştir.
Meme kanserli kadınlarda eğer bir kontrendikasyon yoksa meme koruyucu cerrrahi %72.7 oranında her olguda uygulanırken, %27 oranında yararına inanılmadığı için uygulanmamaktadır. Bir cerrah (%0.3) ise meme koruyucu cerrahi hakkında fikri olmadığını belirtmiştir.
İleus nedeniyle acil ameliyata alınan hastada rezektabl sigmoid kolon tümörü görüldüğünde uygulanan ameliyat yöntemleri tablo-11’de gösterilmiştir.

EVRE 3 HEMOROİD AMELİYATINDA
HEMOROİD PAKELERİ		LATERAL İNTERNAL SFİNKTEROTOMİ
Tümünü Çıkarırım	%31	Mutlaka Yaparım	%23
Primer Pakeleri Çıkarırım	%66	Bazen Yaparım	%67
Sadece Büyük Olanları Çıkarırım	%1.5	Hiç Yapmam	%10
Bu Hastaları Ameliyat Etmem	%1.5

Tablo-10

ACİL AMELİYATA ALINAN SİGMOİD KOLON TÜMÖRÜ OLGUSU
Rezeksiyon + Anastomoz	%46
Hartman Prosedürü	%40
Sol Hemikolektomi	%9
Subtotal Kolektomi + Anastomoz	%4
Sadece Transvers Kolostomi	%1

Tablo-11

“Hemodinamisi stabil genç bir karın ön duvarından bıçaklanma olgusunda delikten omentum çıktığını da görüyorsunuz, ne yaparsınız” sorusuna; %42 oranında hemen laparotomi, %55 oranında çeşitli yöntemlerle izlem, %3 oranında ise hemen laparoskopi yanıtları verilmiştir.
Cerrahların %21’i mesleğiyle ilgili bir nedenle davalı veya davacı olarak en az bir duruşmaya katılmış olup; meselğiyle ilgili bir nedenle hiç mahkemeye gitmemiş olanlar %79’dur.
Asistan hekimlere yaptırılan ameliyatların zamanlaması sorgulandığında; subtotal mide rezeksiyonunun en sık 3 yıl, tiroidektominin ise en sık 1 yıl eğitim almış asistan hekime yaptırıldığı görülmüştür. Diğer tercihler tablo-12’de gösterilmiştir.
Cerrahların %59’u asistanlarına yeterli bilgi aktardıklarına inanmakta olup, %34’ü bu konuda yeterli olduklarına inanmamaktadır. %3’ü bunu yapmak için çaba harcadıklarını ifade ederken, %4’ü bundan emin olmadıklarını belirtmişlerdir.
“Kendinizi işinize vermenizi engelleyen en önemli etken nedir” sorusuna verilen yanıtlar tablo-13’de gösterilmiştir.

*ASİSTAN HEKİM EĞİTİM SÜRESİ*	*SUBTOTAL MİDE REZEKSİYONU*	*TİROİDEKTOMİ*
6 AY	%0	%5
1 YIL	%5	%45
2 YIL	%36	%41
3 YIL	%47	%7
4 YIL	%11	%1
Kıdem değil bilgi önemli	%1	%1

Tablo-12

KENDİNİZİ İŞİNİZE VERMENİZE ENGEL OLAN EN ÖNEMLİ FAKTÖR NEDİR
Ekonomik	%35
Sosyal Yaşamım	%17
Problemim Yok	%17
Muayenehanem	%12
Çalışma Ortamım İyi Değil	%7
Ailem	%6
Hobilerim	%1.5
Klinik Şefi/Anabilim Dalı Başkanı	%1.5
Hekime Saygının Kalmaması	%1.5
İşimi Sevmiyorum	%1.2
Türkiye Sağlık Politikası	%0.3

tablo-13

TARTIŞMA
Büyük kitleleri ilgilendiren konularda bilgi edinmek amacıyla, yazılı bir form (veya bir konuşmacı) aracılığıyla yapılan çalışmalara anket adı verilir. Birçok mesleki ve etnik grupta anketlere katılım sağlamak güç olup, katılımları sağlanan bireylerden ciddi ve gerçekçi yanıtlar almak da bir diğer önemli sorundur (1).
Bir çok anket çalışması posta yoluyla yapılır ve hemen hiçbir zaman %100 geri alım sağlanamaz. Elde edilen geri alımların ise katılımcı tarafından (bizzat) doldurulduğundan emin olmak güçtür (2). Toplumda sosyokültürel düzeyi yüksek bir grup olarak yer alan hekimler arasında yapılan anketlerde bile %31’lere varan “ankete cevap vermeme” oranları mevcuttur (3).
Yaptığımız bu anket çalışmasında ise hem katılımcılara çalıştıkları kliniklerde birebir ulaşılarak, hem de anketörlük görevi çalışmacı hekimlerin kendileri tarafından (üçüncü şahışlar, asistanlar, öğrenciler vs kullanılmadan) gerçekleştirilerek bu sorunlar aşılmaya çalışılmıştır.
Anket katılımcıları sadece üniversite ve eğitim hastanelerinden seçilmişlerdir. Katılımcıların bu şekilde kısıtlandırılmasının temel nedeni bu hastanelerin uzman hekim yetiştiren; eğitim veren birer kurum olmalarıdır.
Soru seçiminde özellikle ameliyat yöntemleri ve bu yöntemlerin teknik ayrıntıları üzerinde yoğunlaşılmıştır (26 soru). Biz Genel Cerrahların asıl uğraşısının ameliyat olduğu gerçeği ile birlikte, ameliyatlardaki yöntem ve teknik ayrıntıların ve bunlar üzerindeki tartışmaların oldukça artmış olması bizi buna zorlamıştır.
Klinik uygulamalarla ilgili sorularda; daha çok görece yenilikler ve alternatifi çok ve tartışmalı olan konuları sorgulamayı yeğledik. Böylece genel eğilimleri ortaya koymayı amaçladık.
Ankette hakkında en çok soru hazırlanan konu inguinal herniler olmuştur (4 soru). İnguinal herniler cerrahide en sık yapılan elektif ameliyat olup çok çeşitli onarım teknikleri vardır. Bu teknikler üzerindeki tartışmalar da az değildir (4).
Hakkında fazla soru olan bir diğer konu ise anastomozlardır (8 soru). Biz başlangıç da anastomoz konusuna bu kadar yer ayırmayı planlamamıştık ancak anket formu hazırlığı bittiğinde bu tablo ile karşılaştık. Bizce bu sonuç anastomozların cerrahideki bir çok konuyla içiçe olduğunun ve Genel Cerrahide yaşamsal önemi olan ciddi bir konu olduğunun göstergesidir.
Hekimlik mesleği sürekli eğitim gerektirir. Temel bilgi yükü fazladır. Yeni gelişmeler yakın takip gerektirir. Tüm bunlar ise yaş ve iş yoğunluğuna bakmaksızın acımasızca ciddi miktarda zaman gerektirir. Bizce bu anketin en çarpıcı sorusu; “Kendinizi işinize vermenizi engelleyen en önemli etken nedir” sorusudur. Cerrahların yaklaşık ½’si “parasal“ nedenlerden dolayı işlerine kendilerini adayamamaktadır ! Neyse ki “işimi sevmiyorum” yanıtını veren cerrah oranı sadece %1’dir !
Bu çalışmada üniversite ve eğitim hastanelerindeki cerrahların ameliyat yöntemleri ve teknik ayrıntılardaki tercihlerinin geniş bir çeşitlilik yelpazesi gösterdiğini, literatürdeki tartışmalı konularda Türk cerrahları arasında da fikir birliği olmadığını, yeniliklerin uygulamaya aktarımında sorunlar olduğunu, cerrahi eğitimde standardizasyon olmadığını ve cerrahların yaşamında ekonomik baskıların varlığını saptadık. Elde ettiğimiz sonuçlar Türkiye’nin en büyük 4 ilinden edinildiğinden geniş bir veritabanı oluşturmaktadır. Bu bağlamda sonuçlar Türk cerrahisi hakkında fikir verici nitelik taşımakta olup aynı zamanda çözüme gereksinimi olan ciddi sorunların da var olduğunu göstermektedirler.
Her sorunun, ilgili olduğu konu hakkında yapılacak bilimsel çalışmalarda fikir verici istatiksel veriler olarak kullanılması umudundayız.

KAYNAKLAR
1- Thorne S. Medical schools seeking new ways to cope with funding cutbacks. CMAJ 1997; 156: 1611-1613
2- Martin JB. Restructuring academic health centers to maintain excellence. Ann R Coll Physicians Surg Can 1996; 29: 77-81
3- Green A, Duthie H.L, Young L, Peters T.J. Stress in surgeons. Br J Surg 1990; 77: 1154-11584- Amid-PK; Shulman-AG; Lichtenstein-IL. Critical scrutiny of the open "tension-free" hernioplasty. Am J Surg 1993; 165: 369-371